In Blok 1 (les 6) leerde je de basisvraagwoorden: kiko, unda, ki ora, dikon, kon. Nu verdiep je je in complexere vraagvorming.

Nieuwe vraagwoorden

• Kuantu (hoeveel): 'Kuantu e ta kosta?' (Hoeveel kost het?)
• Ki (welke): 'Ki outo bo kier?' (Welke auto wil jij?)
• Ki sorto (wat voor soort): 'Ki sorto kuminda ta?' (Wat voor soort eten is het?)
• Ken (wie — als subject): 'Ken a yega?' (Wie is er aangekomen?)
• Ku kende (met wie): 'Ku kende bo a bai?' (Met wie ging jij?)
• Pa kende (voor wie): 'Pa kende ta e regalo?' (Voor wie is het cadeau?)
• Di kende (van wie): 'Di kende ta e kas aki?' (Van wie is dit huis?)

Ingebedde vragen (indirecte vraagzinnen)

Na werkwoorden als 'sabi' (weten), 'konta' (vertellen), 'buska' (zoeken), 'pregunta' (vragen) kun je een vraagzin inbedden:

• Mi no sabi ken ta e hende ei. (Ik weet niet wie die persoon is.)
• Dimi ki ora e lo yega. (Vertel me hoe laat hij/zij aankomt.)
• Mi ta buska kiko bo a kome. (Ik zoek uit wat jij hebt gegeten.)

RHETORISCHE VRAGEN met nadruk:

• 'Kiko?!' = Wat?! (verrassing)
• 'Dikon?!' = Waarom toch?!
• 'Kon ta posibel?!' = Hoe is dat mogelijk?!

Vraagstellen op Curaçao is een kunst. Direct en nieuwsgierig zijn wordt gewaardeerd — maar de toon bepaalt of het als interesse of als inmenging wordt ervaren. 'Di unda bo ta?' (Waar kom jij vandaan?) is een vriendelijke ijsbreker. 'Di kende ta e kas?' (Van wie is dat huis?) is informatie zoeken — acceptabel bij buren.

'Sabi' (weten/kunnen) is een veelzijdig werkwoord. 'Bo sabi Papiamentu?' betekent letterlijk 'weet jij Papiamentu?' maar functioneert als 'kun jij Papiamentu?' — een combinatie van kennis en vaardigheid die het Nederlands in twee werkwoorden zou uitdrukken ('weten' en 'kunnen').

Rhetorische uitroepen als 'Kiko?!' en 'Dikon?!' zijn deel van het sociale weefsel. Ze zijn niet beledigend — ze zijn expressief. Op Curaçao is expressiviteit een sociaal gebaar van betrokkenheid.