Les 14
🔒 Getallen & Tijd: Klokkijken en Dag-indeling
Voltooi eerst les 13 om deze les te ontgrendelen.
Naar les 13Grammatica
Getallen & Tijd: Klokkijken en Dag-indeling
Getallen in Papiamentu volgen een logisch Romaans patroon met een eigen draai.
Getallen 1-10
un, dos, tres, kuater, sinku, seis, shete, ocho, nuebe, dies
Tiens (11-19)
dies + basiscijfer
11-diesun, 12-diesidós, 13-diesitrès, 14-diesikuater, 15-diesisinku
16-diesiseis, 17-diesishete, 18-diesiocho, 19-diesinuebe
Tientallen
20-bente, 30-trinta, 40-kuarenta, 50-sinkuenta
60-sesenta, 70-shetenta, 80-ochenta, 90-nobenta
100-sien (exact) / siento (101+), 1000-mil
Tussen
bente un (21), trinta i tres (33)
De klok
- Ki ora ta? = Hoe laat is het?
- Ta (las) tres ora. = Het is drie uur.
- Ta midí. = Het is twaalf uur 's middags.
- Ta medianochi. = Het is middernacht.
- Ta tres ora i kwartu. = Het is kwart over drie.
- Ta tres ora i mèdia. = Het is half vier (2:30 in Nederlandse telling — zie nuances).
- Ta kuater ora ménos kwartu. = Het is kwart voor vier.
Dagen van de week
Djaluna (ma), Djamars (di), Djarason (wo), Djawebo (do), Djabièrnè (vr), Djasabra (za), Djadumingu (zo)
Maanden
Yanüari, Febrüari, Mart, April, Mei, Yüni, Yüli, Ougùstus, Sèptèmber, Òktober, Novèmber, Desèmber
Voorbeelden
E asina ta — zo zeggen ze het echt
Het Spaanse meervoudslidwoord 'las' is bewaard gebleven bij tijdaanduidingen. Bij ouderen en in formeel taalgebruik hoor je het vaker. In snel spreektaal valt het weg.
Dit is de klassieke valstrik voor Nederlandstaligen. In Papiamentu tel je vooruit: 'dos ora i mèdia' = twee uur plus een half uur = 14:30. Het Nederlandse 'half drie' telt achteruit (een half uur voor drie). Oefen dit bewust.
'E ta bini na tardi' is informeler en gebruikelijker dan een exact tijdstip. Op Curaçao is dagdeelvaging normaal — afspraken zijn vaker 'na tardi' dan om 14:37.
De structuur is dag + 'di' + maand, zoals in het Spaans. Maandnamen zijn herkenbaar maar hebben Papiamentse uitspraakvarianten: 'Yüni' voor juni, 'Yüli' voor juli.
Woordjes
Woordjes — overzicht
Getallen & Tijd: Klokkijken en Dag-indeling
Culturele context
Getallen & Tijd: Klokkijken en Dag-indeling
Tijdsbeleving op Curaçao heeft een eigen ritme. 'Curaçao time' is een reëel begrip: afspraken beginnen iets later dan gepland, en dat wordt geaccepteerd. Dit is geen onbeleefdheid, maar een andere verhouding tot tijd — mensen boven punctualiteit.
De wekelijkse cyclus draait rond 'Djasabra' (zaterdag): de dag van de merkado, familiebezoek en sociale activiteiten. 'Djadumingu' (zondag) is traditioneel kerkdag — geklede families op weg naar de mis is een vertrouwd straatbeeld.
Getallen zijn in dagelijkse markthandel alomtegenwoordig. Het mentaal rekenen op de merkado is een sociale vaardigheid. 'Sien' (100) is een psychologische grens bij prijzen — veel producten kosten 'ménos ku sien' (minder dan honderd). Leer getallen niet alleen op papier maar via de marktsituatie.
Oefening